10 Kasım Atatürk'ü
anma günü.

10 Kasım 1938'de saat 09.05'te yaşamını yitiren Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, vefatının 88. yılında saygı ve minnetle anıyoruz. Bu yazıda anma gününün saatini, törenlerin nasıl yapıldığını, Atatürk Haftası'nı ve Atatürk'ün bilime ve bayındırlığa verdiği önemin bugünkü yapı ve mühendislik anlayışımızdaki izlerini anlatıyoruz.

Kısa cevap: 10 Kasım 2026, saat 09.05

10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938 günü saat 09.05'te yaşamını yitirdiği günün yıl dönümüdür. 2026'da bu gün Salı'ya denk geliyor ve Atatürk'ün vefatının 88. yılı anılıyor.

Anma törenlerinin ortak saati 09.05'tir. Millî Eğitim Bakanlığı Bayrak Törenleri Yönergesi'nin 9. maddesine göre, yönerge kapsamındaki okul ve kurumlarda iki dakikalık saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı söylenir. Diğer törenlerde ilgili kurumun ilan ettiği program izlenmelidir. 10 Kasım genel tatil günleri arasında değildir; eğitim ve çalışma düzeni ayrıca kurumların takvimine bağlıdır.

Biz, bir statik proje ofisi olarak bu günü kutlama diliyle değil, saygı diliyle anıyoruz. Yazının sonunda, Atatürk'ün bilime ve bayındırlığa verdiği önemin, bugün yaptığımız işe nasıl dokunduğunu da kısaca anlatacağız.

10 Kasım Atatürk'ü anma günü nedir?

Atatürk, 10 Kasım 1938'de İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda hayata veda etti. O günden bu yana her yıl aynı tarihte, ülkenin dört bir yanında ve yurt dışındaki Türk temsilciliklerinde anma törenleri düzenlenir.

Anma günü, bir tatil günü değil, bir saygı ve hatırlama günüdür. Bu yüzden törenlerde konuşmalar kısa, tavır ağırbaşlıdır. Bayraklar yarıya indirilir; kurumlar, okullar ve belediyeler kendi programlarını yapar.

Yazılışı konusunda da kısa bir not düşelim: doğru yazım "10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü"dür. Atatürk adından sonra gelen "-ü" eki kesme işaretiyle ayrılır ve gün adının sözcükleri büyük harfle başlar.

10 Kasım saygı duruşu saat kaçta, nasıl yapılır?

Saygı duruşu saat 09.05'te yapılır. Bu saat, Atatürk'ün yaşamını yitirdiği saattir. O anda sirenler çalar ve ülke genelinde hayat kısa bir süre durur. Anmaya katılım sırasında trafik ve iş güvenliği korunmalıdır; okul ve kurumlarda ilgili tören programı izlenir.

Millî Eğitim Bakanlığı Bayrak Törenleri Yönergesi'nin 9. maddesi, kapsamındaki okul ve kurumlarda saat 09.05'te iki dakikalık saygı duruşu yapılmasını ve ardından İstiklal Marşı söylenmesini düzenler. Bu süre bütün törenlere genellenmemelidir; diğer kurumlarda valilik, kaymakamlık veya töreni düzenleyen kurumun güncel programı esas alınır.

Sürüş sırasındaysanız ani fren yapmayın ve trafiği tehlikeye düşürmeyin. Ancak trafik kurallarına uygun, güvenli bir yerde durabiliyorsanız anmaya katılın.

Resmî törenler: Anıtkabir, Dolmabahçe ve okullar

Anma günü boyunca farklı yerlerde farklı törenler düzenlenir. En bilinenleri şunlardır:

• Anıtkabir: Atatürk'ün Ankara'daki kabri olan Anıtkabir'de devletin üst düzey temsilcilerinin katıldığı resmî tören yapılır; halk da gün boyunca ziyarete gelir. Ziyaret saatleri ve programlar yıldan yıla değişebileceği için güncel bilgiyi Anıtkabir Komutanlığı'nın duyurularından öğrenmek gerekir.
• Dolmabahçe Sarayı: Atatürk'ün yaşamını yitirdiği odanın bulunduğu sarayda, saat 09.05'te anma töreni yapılır ve halka açık bir program düzenlenir.
• Okullar: MEB yönergesine göre saat 09.05'te iki dakikalık saygı duruşu yapılır, ardından İstiklal Marşı söylenir. Öğrenciler şiirler okur, Atatürk'ün sözlerini paylaşır ve anma programlarına katılır.
• Mülki idareler ve kurumlar: Valilikler, kaymakamlıklar ve belediyeler kendi anıtlarının önünde çelenk koyma ve saygı duruşu törenleri düzenler.

Programın ayrıntıları her yıl duyurulur. Bu yazıda ayrıntıyı tahmin etmek yerine, resmî duyuruları takip etmenizi öneriyoruz.

Halkın katılımı: bu günü nasıl anabiliriz?

Anma gününe katılmanın tek bir yolu yoktur. Kimi insan Anıtkabir'e gider, kimi evinde ya da iş yerinde 09.05'te durur. Her biri geçerli ve içten bir anma biçimidir.

• Saat 09.05'te güvenli ve uygun bir yerde saygı duruşuna katılabilirsiniz; bir törene katılıyorsanız ilan edilen programı izleyin.
• Evinizin ya da iş yerinizin balkonuna ve girişine Türk bayrağı asabilirsiniz. Bayrağı yarıya indirmek gerekiyorsa, bunu bayrak tüzüğüne göre yapmak gerekir.
• Anıtkabir'e ya da yaşadığınız yerdeki Atatürk anıtına çiçek bırakabilirsiniz.
• Atatürk'ün kendi sözlerini okuyabilirsiniz. İsterseniz Nutuk'tan başlayabilir, çocuklarla birlikte sade ve anlaşılır kaynakları seçebilirsiniz.
• Çocuklarınıza o günün neden önemli olduğunu, süslemeden ve korku dili kullanmadan anlatabilirsiniz.

Atatürk Haftası nedir, ne zaman?

10 Kasım ile birlikte başlayan ve 10-16 Kasım tarihleri arasındaki haftaya Atatürk Haftası denir. Bu hafta boyunca okullarda, kurumlarda ve kültür merkezlerinde Atatürk'ün hayatını, fikirlerini ve çalışmalarını anlatan konferanslar, sergiler ve yarışmalar düzenlenir.

Atatürk Haftası, anma gününün bir günlük duygusunu bir haftaya yayar ve gençlerin Atatürk'ün düşüncelerini daha yakından tanımasına fırsat verir. Programlar kurumdan kuruma değişir; kendi okulunuzun, işyerinizin ya da belediyenizin takvimine bakabilirsiniz.

Atatürk ve bilim: "Benim manevi mirasım ilim ve akıldır"

Atatürk'ün en çok bilinen sözlerinden biri, manevi mirasının ilim ve akıl olduğunu söylediği sözüdür. Bu söz, bir mühendis için de yol göstericidir: Mühendislik, tahmine değil ölçüye, alışkanlığa değil hesaba dayanır.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında bu anlayış, yalnızca fikir düzeyinde kalmadı. Mühendis yetiştiren okullar güçlendirildi: 1928'de Mühendis Mekteb-i Âlîsi, Yüksek Mühendis Mektebi adını aldı; okul 1944'te İstanbul Teknik Üniversitesi oldu. 1927'de Devlet Demiryolları ve Limanları İdaresi kuruldu, yeni köprüler ve fabrikalar yapıldı, Ankara bir başkent olarak inşa edildi.

Bu hikâyenin ayrıntılarını Cumhuriyet döneminde mühendislik yazımızda anlattık. Burada vurgulamak istediğimiz nokta şudur: Cumhuriyet'in kurucu kadroları, bir ülkenin geleceğinin yollarla, okullarla ve güvenle ayakta duran yapılarla kurulacağına inanıyordu.

Anıtkabir: bir ülkenin ortak emeği

Anıtkabir, anma gününde en çok akla gelen yapıdır. Mimarlık yarışmasının ardından Emin Onat ile Orhan Arda'nın projesi uygulandı; inşaat 1940'lı yıllarda başladı ve 1953'te tamamlandı. Atatürk'ün naaşı, 1938'den beri bulunduğu Ankara Etnografya Müzesi'nden alınarak 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e taşındı.

Kaynaklarda yapının inşasında beton, traverten ve mermer gibi malzemelerin kullanıldığı belirtilir; taşların ülkenin farklı bölgelerinden getirildiği anlatılır. Tarihlerin ve sayıların bazılarında kaynaklar arasında küçük farklar bulunduğu için, burada kesin rakamlardan çok ilkeyi aktarıyoruz: Anıtkabir, mimarın, mühendisin, taş ustasının ve işçinin ortak emeğidir.

Bu tür anıt yapılar, binlerce kişinin ziyaret ettiği ve yüzyıllar boyunca ayakta kalması beklenen yapılardır. Bu yüzden tasarımında sağlamlık, bakım ve ziyaretçi güvenliği birlikte düşünülür. Sıradan bir apartman için de aynı akıl geçerlidir: Yapı bir kez inşa edilir, fakat onlarca yıl kullanılır.

Bayındırlık mirası bugün bize ne söylüyor?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında demiryolu, köprü ve sanayi yatırımları bayındırlık çalışmalarının önemli parçalarıydı. 1927'de Devlet Demiryolları ve Limanları İdaresi kuruldu. Karabük Demir Çelik Fabrikalarının temeli 1937'de atıldı; ilk ham demir 10 Eylül 1939'da üretildi. Bu yatırımlarla birlikte mühendislik eğitimi ve teknik birikim de gelişti.

Buradaki ders, tek bir yapıdan çok bir yöntemdir: önce eğitim, sonra plan, sonra uygulama ve sürekli kontrol.

Atatürk dönemindeki bayındırlık çalışmalarına bugünden bakınca üç şey öne çıkar: eğitim, planlama ve sorumluluk.

• Eğitim: Yerli mühendis yetiştirmek, ülkenin kendi sorunlarını kendi bilgisiyle çözmesinin ön şartıdır.
• Planlama: Bir şehir de, bir bina da önce planda kurulur. Planı olmayan yapı, sonradan pahalıya mal olur.
• Sorumluluk: Yapılan işin kalıcı olduğunu bilmek, her kararda daha dikkatli olmayı gerektirir.

Bugün bu üç ilke, depreme dayanıklı yapı üretmenin de temelidir. Yürürlükteki Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), bu sorumluluğun hesaba dökülmüş hâlidir. Bir binanın hangi dönemin kurallarıyla yapıldığını öğrenmek, güvenliğine dair ilk adımdır; bunun için depreme dayanıklı bina nasıl anlaşılır yazımıza göz atabilirsiniz.

Bugünün mühendisliği: ölçerek, hesaplayarak, kayıt tutarak

Statik proje, taşıyıcı sistemin ilgili yönetmeliklere göre tasarlanmasını ve hesaplarla değerlendirilmesini sağlar. Yapının güvenliği yalnızca projeye değil; zemin verilerinin doğruluğuna, malzeme ve uygulama kalitesine, denetime, kullanım koşullarına ve bakıma da bağlıdır. Bu işin ne olduğunu statik proje nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Mevcut yapılar içinse yaklaşım "tahmin" değil "ölçüm"dür. Karot (betondan alınan silindir numune) ve donatı tespiti gibi deneylerle binanın bugünkü durumu görülür; sonuçlar yapı performans analizi ile TBDY 2018'e göre değerlendirilir. Gerekirse güçlendirme projesi hazırlanır. Bu süreç projeye göre değişir; her binanın kendi koşulları vardır.

Bu yaklaşım, "ilim ve akıl" ilkesinin yapı mühendisliğindeki karşılığıdır: Karar verilirken veriye bakılır, veri yoksa önce ölçülür.

Anma mesajı yazarken nelere dikkat edilir?

Kurumlar, okullar ve işletmeler 10 Kasım için kısa mesajlar yayımlar. İyi bir anma mesajı sade olur. Abartılı sıfatlardan, reklam dilinden ve kampanya çağrısından uzak durur; yalnızca saygıyı ve minneti dile getirir.

• Mesajı 09.05'ten önce ya da sonra yayımlayın; saygı duruşu anının kendisine odaklanmak daha uygundur.
• "Kutlu olsun" gibi bayram kalıpları kullanmayın; bu gün bir anma günüdür.
• Atatürk'e ait bir söz paylaşıyorsanız, sözün gerçekten ona ait olduğundan ve bağlamından koparılmadığından emin olun. Kaynağı belli olmayan sözler sosyal medyada çok dolaşır.
• Görsel olarak sade bir Atatürk portresi ya da Türk bayrağı yeterlidir; fazla süs gerekmez.

Çocuklarla 10 Kasım hakkında nasıl konuşulur?

Küçük yaştaki çocuklar için ölüm ve anma kavramları zor olabilir. Kısa, açık ve sakin bir dil işe yarar: "Bugün, ülkemizi kuran Atatürk'ü hatırlıyoruz. Saat 09.05'te sessizce durup ona saygımızı gösteriyoruz."

Daha büyük çocuklarla Atatürk'ün okullara, kitaplara ve bilime verdiği önemi konuşabilirsiniz. Bir köprüye, bir okula ya da evinizin yakınındaki bir anıta birlikte bakıp "Bunu kimler yaptı, nasıl yaptı?" diye sormak, mühendisliği ve emeği görmeleri için güzel bir yoldur.

İş yerinde ve şantiyede 09.05

Şantiyelerde ve atölyelerde saygı duruşuna katılım, iş güvenliği gözetilerek önceden planlanmalıdır. Burada tek önemli kural güvenliktir. Çalışanlar saygı duruşuna katılırken yüksekte çalışan, vinç kullanan ya da iş makinesi operatörü olan arkadaşların işini güvenli şekilde bırakması gerekir.

Bu nedenle sorumlu mühendisler ve şantiye şefleri için akıllıca bir uygulama, sirenden birkaç dakika önce yük kaldırma ve yüksekte çalışma gibi riskli işleri güvenli noktada durdurmaktır. Saygı duruşu bittikten sonra işler yeniden planlanan düzene döner. Böylece hem anma yerine getirilir hem de iş güvenliği korunur.

Yapı sahipleri için küçük bir hatırlatma

Atatürk'ün bilime ve plana verdiği önemi, kendi yapınız için de bir alışkanlığa çevirebilirsiniz. Anma gününün ardından atabileceğiniz küçük ve gerçekçi adımlar şunlardır:

• Binanızın yapı ruhsatının ve onaylı statik projesinin nerede saklandığını öğrenin. Belediye arşivi bu konuda başvurulacak yerdir.
• Binanızın yapım yılını ve hangi deprem yönetmeliğine göre projelendirildiğini not edin.
• Çatlak, nem ya da donatı korozyonu gibi gözle görülen sorunlar varsa bunları fotoğraflayıp bir mühendise gösterin.
• Kat ilavesi ya da büyük bir tadilat düşünüyorsanız, önce taşıyıcı sistemin buna uygun olup olmadığını bir mühendisin değerlendirmesini isteyin.

Bu adımların hiçbiri korku için değil, bilinçli olmak içindir. Bir yapıyı tanımak, onu güvenle kullanmanın ilk şartıdır.

Özetle

10 Kasım 2026 Salı günü, Atatürk'ün vefatının 88. yıl dönümüdür. Anma törenleri saat 09.05'teki saygı duruşuyla yapılır. MEB yönergesi kapsamındaki okul ve kurumlarda süre iki dakikadır; diğer törenlerde ilgili program izlenir. 10 Kasım genel tatil değildir; eğitim ve çalışma takvimleri ayrıca kontrol edilmelidir. Atatürk Haftası 10-16 Kasım tarihleri arasındadır.

Atatürk'ün ilim ve akla verdiği önem, mühendislikte bugün de yol göstericidir. Nefer Mühendislik olarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, silah arkadaşlarını ve bu ülkeyi emekle kuran herkesi saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

Yeni bir yapı, kat ilavesi ya da mevcut binanızın durumu hakkında bir mühendis görüşü almak isterseniz, projenizi bize anlatabilirsiniz. İhtiyacınıza uygun kapsamı birlikte netleştirmek için teklif formunu kullanabilirsiniz.